U bent hier

BLOG: EX-BOEVEN WILLEN WEL WERKEN

14 december 2017
80% van de ex-criminelen heeft geen baan en vindt er ook geen op eigen kracht. In de pilot 'Werk Na Detentie' doen we er met de aanpak Work-Wise Direct alles aan om een zeer gevarieerde groep ex-bajesklanten met een grote afstand tot de arbeidsmarkt (119 deelnemers) te helpen bij het vinden van werk. Daar doen we veel voor: we beginnen al in de PI en begeleiden iemand na het vrijkomen 15 maanden of zelfs 18 maanden. De trajectbegeleiders pakken de rol van ketenregisseur. Dat is vaak hard nodig. Die aanpak leidt tot werk, soms tot een gang naar de hulpverlening, en soms moet iemand kennelijk opnieuw zijn kop stoten. Aan elke deelnemer zit een verhaal: we beschrijven een paar van die verhalen.

Meneer Blauw: 'Laat mij in PI Lelystad maar reclame voor jullie maken.'

Meneer Blauw, een man van 50 jaar, zit als wij hem leren kennen in PI Lelystad en gaat in Amsterdam wonen. Hij wisselt van slaapadres tussen zijn broer in Amsterdam en zijn zus in Almere. Zijn ex-vrouw en kinderen wonen in Suriname. Daar heeft hij heel geregeld contact mee. Hij wil zo snel mogelijk gaan werken zodat hij zijn gezin in Suriname weer kan onderhouden. Meneer Blauw vraagt voor de zekerheid een uitkering aan bij de gemeente Amsterdam, maar drukt ons op het hart liefst per vandaag werk voor hem te vinden. ‘Als ik meteen ga werken is de kans dat ik weer criminele zaakjes aanneem kleiner, zegt hij.’

Na drie weken hebben we hem aan het werk. Meneer Blauw heeft vroeger als bakker gewerkt. Van de uitkering hoeft hij dus geen gebruik te maken. Hij gaat vijf dagen per week werken als productiemedewerker bij pitabroodjes fabriek Jaffa. De beoordeling van zijn werkgever is erg positief. Het bedrijf ziet potentie in hem als bakker en biedt hem een interne training aan en stelt een contract in het vooruitzicht.

Meneer woont in het huis van een vriend in Amsterdam zuidoost. Geen ideale woonsituatie, maar in ieder geval stabiel. De gesprekken met de begeleidster heeft hij nodig om zaken uit het verleden te verwerken en scherp te blijven zodat hij op het rechte pad blijft. Meneer maakt gedurende de 15 maanden dat we hem begeleiden geen misstap. Hij is klaar met de criminaliteit en wil een ander leven leiden. Zijn reclasseringsmedewerker vindt net als wij dat het goed gaat en ziet geen reden afspraken te blijven maken. Het reclasseringscontact wordt beëindigd.

Hoewel zijn traject van 15 maanden er bij ons opzit, verlengen we nog even, omdat zijn jaarcontract afloopt na onze begeleidingsperiode. We houden nog even een oogje in het zeil, zodat we druk kunnen uitoefenen op de werkgever mocht het jaarcontract van meneer Blauw niet worden verlengd.

Meneer Zilver: ‘Als ik aan het werk ben, ben ik niet crimineel bezig.’

Meneer Zilver is een man van 22 jaar, die van 2012 tot 2016 elk jaar minimaal één keer in de gevangenis heeft gezeten. We hebben hem in PI Nieuwegein leren kennen en de tijd gehad om hem daar twee keer op te zoeken. Hij is een zogenaamde High Impact Crime-jongere en heeft al veel hulpverleners versleten. Begeleid worden vindt hij dan ook lastig. Om hulp vragen doet hij niet graag meer.

Als hij vrijkomt gaat hij bij zijn ouders in Haarlem wonen. Maar hij moet daar zo snel mogelijk weg. Zijn ouders willen vanwege de vele misstappen en de ellende die dat teweeg heeft gebracht, hem zo kort mogelijk in huis hebben. Liefst zouden ze willen dat hij zo snel mogelijk zelfstandig ergens ver van Haarlem gaat wonen. Uit de buurt van foute vrienden. Maar overstappen naar een andere gemeente regel je niet zomaar.

Meneer Zilver heeft schulden die hij wil afbetalen. Twee dagen nadat hij vrijkomt vindt hij via zijn zwager fulltime werk als magazijnmedewerker en bijrijder. Hoewel meneer Zilver inmiddels niet meer bij zijn ouders woont, spreken wij daar met hem af. Zijn vader is er tijdens die bezoeken niet, maar zijn moeder wel. Zo houden we contact met zijn ouders en weten zij wat de koers is die we samen varen. In de tijd dat hij werkt hebben we meest bellend en append contact. Overdag werkt hij immers, vaak nog later dan tot 17:00 uur. Dan zijn we hem opeens kwijt. Van zijn moeder krijgen we te horen dat het bedrijf waar hij werkte failliet is gegaan en dat hij van de ene op de andere dag geen werk meer had. Meneer Zilver heeft een inbraak gepleegd bij een stichting en is opgepakt. Hij moet weer zitten, vijf maanden. We bezoeken hem in de PI. Daar is hij verrast over. Aangenaam verrast en een beetje beschaamd. Net dit bezoekje vergroot het vertrouwen in zijn begeleidster van Work-Wise Direct. Vanaf november is meneer Zilver weer een vrij man. Hij had meteen moeten doorstromen naar een Begeleid Wonen Project maar door een fout is die plek vergeven. Reclassering doet haar best alsnog een Begeleid Woonplek te regelen in Alkmaar. In de tussentijd slaapt meneer Zilver bij een vriend op de bank. Wij spreken af dat wij gaan helpen bij het vinden van werk als hij bij een Begeleid Wonen Project is ondergebracht.

Mevrouw Geel: ‘In de gevangenis twijfelde ik of ik jullie om hulp zou vragen, maar ik heb het toch maar gedaan. Ik heb nog nooit een positieve reactie op mijn sollicitaties gehad’.

Mevrouw Geel is een jonge vrouw van tegen de 30 jaar, een knappe verschijning. Ze wordt ingerekend als ze van Curaçao met bolletjes in haar lijf landt op Schiphol. We gaan haar begeleiden nadat ze drie maanden heeft vastgezeten in Nieuwersluis. De eerste weken wil ze even rust en vooral haar twee kinderen van vijf en zeven zien. Omdat ze geen eigen huis heeft woont ze een paar maanden bij een vriendin. Dan vindt ze met hulp van de gemeente Hoorn en ons haar eigen appartementje. Dat huis richt ze vervolgens met een inrichtingstoelage van de gemeente in. Haar ex-vriend woont ook in Hoorn. In de periode dat zij vast zit zorgt hij voor hun twee kinderen. Nu zij zelf weer een huisje heeft zorgen zowel vader als moeder voor de kinderen.

Na haar vrijkomen heeft mevrouw Geel moeite om op drukke plekken te zijn. Ze vermijdt die en is faalangstig geworden. De celstraf heeft er flink ingehakt. De zorg voor haar jonge kinderen is haar drijfveer om haar zaakjes goed te gaan regelen. Een goede moeder moet werk hebben en een eigen huis. Tegen ons zegt ze: ‘In de PI twijfelde ik eerst of ik jullie hulp wel zou moeten aannemen, want ik regel mijn zaakjes graag zelf. Maar ik heb er toch maar voor gekozen. In mijn eentje gaat het me nooit lukken om werk te vinden’.

Na vijf maanden vinden we een part-time baan voor haar als boekhoudkundig medewerker in Rijswijk. Mijl op zeven van Hoorn vandaan, maar haar nieuwe vriend woont bij haar nieuwe werk in de buurt. Tijdens de drie dagen dat zij werkt woont ze bij hem. Van de gemeente Hoorn mag ze met behoud van uitkering de eerste maand op proef werken. Haar werkgever is tevreden. Na haar proeftijd krijgt ze een jaarcontract. Ze verdient €30 boven bijstandsniveau. Te krap om van te leven met een gezin. Ze komt net niet in aanmerking voor een aantal regelingen. De reiskosten van Hoorn naar haar werk tikken flink aan. Ze gaat met haar werkgever praten en krijgt een contract van 25 uur per week. Zo heeft ze iets meer financiële armslag. Het leven van mevrouw Geel begint er na een dik half jaar weer normaal uit te zien. Ze heeft een ingericht huis, een baan van 25 uur per week, haar kinderen worden verzorgd door hun vader én moeder en ze heeft een nieuwe vriend. Voor geen goud wil mevrouw nog iets te maken hebben met criminaliteit.

Toch verschijnen er ook barstjes in het plaatje. De relatie met haar nieuwe partner loopt niet geweldig. Haar directe collega vindt het lastig om taken over te dragen aan mevrouw Geel. Daardoor slaat de verveling toe waardoor ze meer met haar telefoon dan met haar werk bezig is. Onze trajectbegeleider krijgt moeilijker contact met haar. Een bemiddelingsgesprek op het werk leidt niet tot betere resultaten. Mevrouw Geel wordt zwanger en meldt zich ziek. Haar jaarcontract loopt af en wordt niet verlengd. Ze vertelt ons bij de afsluiting van het traject dat ze na de bevalling werk zal gaan zoeken in Hoorn. We hopen dat ze genoeg motivatie heeft om op eigen kracht werk te zoeken. Aangezien ons project dan nog in de lucht is, nemen we volgend jaar contact met haar op om te informeren of het gelukt is.  

Meneer Rood: ‘Als ik zoek ben, moet je gewoon blijven bellen, ik duik wel weer op’.

Meneer Rood, 40 jaar oud, leren we kennen in PI Dordrecht. Hij heeft al heel vaak gevangen gezeten. Met zijn bovengemiddelde drang om daar te zijn waar de actie is brengt hij zichzelf steeds in moeilijkheden. Hij is een getalenteerde voetballer geweest, maar kon de roem niet aan. Hij verloor zich in feesten, coke en vrouwen. Zo is hij de drugswereld ingerold.

Dit keer gaat hij wonen bij hulpverleningsorganisatie in Rotterdam. Hij heeft al 20 jaar een knipperlicht relatie met een vrouw met wie hij samen een dochtertje heeft van zes jaar. Hij is dol op het meisje. Meneer Rood is een imponerende man met doordringende, donkere ogen. Een rusteloze man ook, die zich niet goed kan ontspannen. Helaas is hij ook dit keer na vrijkomen niet clean. Hij wil geen medicijnen innemen om zijn hyperactiviteit binnen de perken te houden.

Zijn begeleidster van Work-Wise Direct voert lange gesprekken met hem. De eerste keer gaan ze samen buiten wandelen, zodat hij geen last heeft van alle prikkels. Ze helpt hem mee met het verhuizen van zijn belangrijke spullen van een oud adres naar zijn nieuwe adres. Ze hebben een goed contact, wekelijks meer dan eens via app en telefoon. Plotseling is hij onvindbaar. Hij heeft haar al gewaarschuwd dat dat zal gebeuren. ‘Als ik zoek ben, moet je het maar gewoon blijven proberen, ik duik wel weer op. Ze appt: ‘Ik denk dat je nou kwijt bent’. De appjes worden niet gelezen.

Zij zoekt zijn vriendin op, niet zeker wetend of hij dat wel zal waarderen. Meneer Rood duikt gelukkig weer op. Hij vindt het fijn dat ze contact met hem blijft zoeken.

Bij Bavo werkt hij in de ochtenduren onbetaald als kok. ’s Middags sport hij om zijn energie kwijt te raken. Eerst zal hij toch zijn verslaving de baas moeten worden om betaald te kunnen gaan werken. De heer Rood wil in de horeca werken. Snel is hij opnieuw spoorloos en via via horen we dat hij weer vastzit. Weer vrij wordt het contact met onze begeleidster opnieuw hersteld. Hij woont nu bij zijn ouders thuis. Driemaal maakt zijn begeleidster een afspraak met hem; steeds is hij er niet. Dan lijkt het te lukken: ze zal hem ontmoeten bij zijn ouders thuis. Als ze aanbelt, springt hij vanaf de tweede verdieping uit het raam, op sokken, en gaat er vandoor. Hij heeft weer gebruikt en schaamt zich vertelt hij haar later. Inmiddels woont meneer Rood in een hulpverleningsinstelling. Hij is nog steeds verslaafd. Hij vraagt ons zijn traject met hem af te sluiten. Betaald werken zit er voorlopig niet in.

Meneer Bruin:' Ik wil liever geen chauffeur meer zijn'

Meneer Bruin is een man van 35 jaar. Hij heeft vaker dan eens gezeten. Hij is een slungelige man waaraan nog goed te zien is dat hij verslaafd is geweest. Als hij vrijkomt trekt hij bij zijn vriendin in Oudenbosch in. Het stel doet samen de huishouding. Hun huurhuisje is brandschoon. De heer Bruin heeft vastgezeten voor het niet betalen van boetes, vertelt hij ons. Zijn vriendin is verslaafd aan speed. Ze krijgt hulp van de verslavingszorg. Vroeger had ook hij een drankprobleem, nu drinkt hij ‘s avonds. Tweemaal daags neemt hij op doktersrecept oxazepam in. In huis woont nog een gezamenlijk vriendin. Zij worstelt ook met haar verslaving.

Zijn zus woont in Ierland, zijn beide ouders leven niet meer. Meneer Bruin heeft geen familie meer in Nederland en nauwelijks vrienden. Er is bij de heer Bruin en zijn vriendin sprake van een forse schuldenlast. Het gaat om meer dan een ton schuld.

Stukje bij beetje vertelt hij zijn emotionele verhaal. Hij is twaalf jaar chauffeur geweest en heeft met name op Engeland gereden. Daar heeft hij een ongeval meegemaakt met zijn truck, waarbij hij een gezin van vier personen heeft geschept. De personenauto is in vlammen opgegaan. Hij heeft hen horen gillen. Alle vier de inzittenden zijn dood. Hij lijdt hier enorm onder en wil liever geen vrachtwagenchauffeur meer zijn.

Hij laat zich begeleiden door Work-Wise Direct, omdat hij toch wil werken en niet goed weet hoe hij dat moet aanpakken. Hij wil bezig zijn, deel uitmaken van de maatschappij. Meneer Bruin is best een zelfredzame man. Op zijn goede momenten krijgt hij veel voor elkaar. Hij wil graag anders leven, maar weet niet goed hoe. Hij heeft de moed een beetje opgegeven, want zijn sociale context is waardeloos. Als wij hem leren kennen is hij het vertrouwen in alles en iedereen kwijt.

Na een paar maanden begeleiding vindt hij werk. Productiewerk bij een bulkgoederenbedrijf. Hij vindt ook een eigen appartement. We hebben ’s avonds nog af en toe telefonisch contact met hem. Hij houdt onze hulp nu hij werk heeft af, ook al bieden we aan dat we nog kunnen helpen met de schuldenlast van het stel. Hij is nu bijna aan het einde van zijn traject van 15 maanden en heeft een jaarcontract aangeboden gekregen door zijn werkgever. Hij wil nu toch geholpen worden bij het aanpakken van zijn schulden. Meneer Bruin leidt een leven dat in stabieler vaarwater is gekomen.

Monique Beute, projectleider, 06 - 82 54 28 80 

Meer weten over deze aanpak? Work-Wise Direct is specifiek voor risicojongeren en/of ex-gedetineerden en richt zich op het zo snel mogelijk vinden van werk en alles wat daarbij komt kijken. Website: www.work-wise-direct.nl

De SIB 'Werk Na Detentie' wordt mogelijk gemaakt met financiering van Start Foundation, Het Oranje Fonds en ANB-AMRO en wordt uitgevoerd door Stichting 180, Restart en Exodus i.o. van het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

180  |  Dolderseweg 120  |  3734 BL Den Dolder  |  T 088-8800300  |  E info@180.nl